الرفث: كلام متضمن لما يستقبح ذكره من ذكر الجماع، ودواعيه، وجعل كناية عن الجماع في قوله تعالى: أحل لكم ليلة الصيام الرفث إلى نسائكم [البقرة/ 187]، تنبيها على جواز دعائهن إلى ذلك، ومكالمتهن فيه، وعدي بإلى لتضمنه معنى الإفضاء، وقوله: فلا رفث ولا فسوق [البقرة/ 197]، يحتمل أن يكون نهيا عن تعاطي الجماع، وأن يكون نهيا عن الحديث في ذلك، إذ هو من دواعيه، والأول أصح لما روي عن ابن عباس رضي الله عنه أنه أنشد في الطواف: 195- فهن يمشين بنا هميسا %~% إن تصدق الطير ننك لميسا يقال: رفث وأرفث، فرفث: فعل، وأرفث: صار ذا رفث، وهما كالمتلازمين، ولهذا يستعمل أحدهما موضع الآخر.
Exdore translation — not part of the source
Refes: Cinsel ilişki ve onu davet eden şeylerden zikri çirkin görülen şeyleri içeren sözdür. Yüce Allah'ın "Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak (er-refes) size helal kılındı" [2:187] sözünde cinsel ilişkiden kinaye olarak kullanılmıştır; bu, onları buna davet etmenin ve bu konuda onlarla konuşmanın cevazına dikkat çekmek içindir. «إلى» (ilâ) edatıyla geçişli kılınmıştır; çünkü «ulaşıp kavuşma» (ifdâ) anlamını içermektedir. "Artık refes yok, fısk yok" [2:197] sözünün ise, cinsel ilişkide bulunmaktan bir nehiy (yasak) olması da, bu konuda konuşmaktan bir nehiy olması da muhtemeldir; zira konuşmak onun davet edicilerindendir. Birincisi daha doğrudur; çünkü İbn Abbas'tan (r.a.) tavaf sırasında şu beyti okuduğu rivayet edilmiştir: Onlar (develer) bizi hafif/gizli adımlarla yürütüyor %~% eğer kuş falı doğru çıkarsa Lemîs ile birleşiriz «Refese» ve «erfese» denir. «Refese» فَعَلَ (üçlü mücerred: eylemi bizzat işledi) kalıbındadır; «erfese» ise «refes sahibi oldu» (sâra zâ refes) demektir. Bu ikisi neredeyse birbirinden ayrılmaz gibidir; bu yüzden biri diğerinin yerinde kullanılır.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)