الخسوف للقمر، والكسوف للشمس ، وقال بعضهم: الكسوف فيهما إذا زال بعض ضوئهما، والخسوف: إذا ذهب كله. ويقال خسفه الله وخسف هو، قال تعالى: فخسفنا به وبداره الأرض [القصص/ 81]، وقال: لو لا أن من الله علينا لخسف بنا [القصص/ 82]، و# في الحديث: «إن الشمس والقمر آيتان من آيات الله لا يخسفان لموت أحد ولا لحياته» ، وعين خاسفة: إذا غابت حدقتها، فمنقول من خسف القمر، وبئر مخسوفة: إذا غاب ماؤها ونزف، منقول من خسف الله القمر. وتصور من خسف القمر مهانة تلحقه، فاستعير الخسف للذل، فقيل: تحمل فلان خسفا.
Exdore translation — not part of the source
el-Husûf, ay tutulması için; el-Kusûf ise güneş tutulması için kullanılır. Kimileri şöyle demiştir: Işıklarının bir kısmı gittiğinde her ikisi için de "kusûf" denir; "husûf" ise tamamı gittiğinde denir. "Hasefehu'llâh" (Allah onu batırdı/çökertti) ve "hasefe hüve" (o battı/çöktü) denir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Onu da, sarayını da yerin dibine geçirdik (fe-hasefnâ)" [28:81]. Yine: "Eğer Allah'ın bize lütfu olmasaydı, elbette bizi de yerin dibine geçirirdi (le-hasefe)" [28:82] buyurmuştur. Hadiste de şöyle geçer: "Güneş ve ay, Allah'ın ayetlerinden iki ayettir; hiç kimsenin ölümü ya da yaşaması için tutulmazlar (lâ yahsifân)." "Aynün hâsife" (çökmüş göz): göz bebeği batıp kaybolduğunda denir; bu, ayın tutulması (husûf) anlamından aktarılmıştır. "Bi'rün mahsûfe" (suyu çekilmiş kuyu): suyu kaybolup tükendiğinde denir; bu da Allah'ın ayı tutması (husûf) anlamından aktarılmıştır. Ayın tutulmasından (husûf) ona ilişen bir aşağılık/hakirlik tasavvur edilmiş ve "el-husf" kelimesi zillet için istiare edilmiştir; böylece "Falan kişi bir husf (aşağılanma) yüklendi" denmiştir.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)