İddia: "Sınırlı bir ömrün günahına sonsuz azap orantısızdır; merhametli bir Tanrı bunu yapmaz."
Kuran'ın çerçevesi: merhamet önceliklidir
- "Rabbiniz merhamet etmeyi kendisine yazmıştır (gerekli kılmıştır)." (6:54)
- "Merhametim her şeyi kapsar." (7:156)
- "Allah'ın merhametinden ümit kesmeyin; Allah bütün günahları bağışlayabilir." (39:53)
"Ebedî" ifadesinin içindeki kayıt
Cehennemin sürekliliğini bildiren ayet bile bir istisna kaydı taşır:
- "…orada ebedî kalacaklardır; Rabbinin dilemesi hariç. Şüphesiz Rabbin istediğini yapandır." (11:107)
Bu "illâ mâ şâe Rabbük" kaydı, azabın Allah'ın iradesine ve merhametine bağlı olduğunu açık bırakır; nitekim bazı âlimler (klasik dönemde dahil) cehennemin herkes için kayıtsız-şartsız ebedî olmadığını tartışmıştır.
Dürüst sınır
Ana akım anlayış, inkârda direnenler için azabın ebedî olduğunu söyler — bunu saklamıyoruz. Ama Kuran'ın merhamet-öncelikli dili ve 11:107'deki istisna kaydı, "sonsuz ve keyfî zulüm" resmini zorunlu kılmaz. Sürenin mahiyeti (gerçekten sonsuz mu, "dönemler/ahkâb" mı, Allah'ın dilemesine açık mı) kelâmî bir tartışmadır; tek okumayı dayatmıyoruz.
Kaynak: Kur'an ayetleri (M. Okuyan meali). Metin/yorum ayrımıyla, abartısız ve saygılı sunulur.