نفق الشيء: مضى ونفد، ينفق، إما بالبيع نحو: نفق البيع نفاقا، ومنه: نفاق الأيم، ونفق القوم: إذا نفق سوقهم، وإما بالموت نحو: نفقت الدابة نفوقا، وإما بالفناء نحو: نفقت الدراهم تنفق وأنفقتها. والإنفاق قد يكون في المال، وفي غيره، وقد يكون واجبا وتطوعا، قال تعالى: وأنفقوا في سبيل الله [البقرة/ 195]، وأنفقوا مما رزقناكم [البقرة/ 254] وقال: لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم [آل عمران/ 92]، وما أنفقتم من شيء فهو يخلفه [سبأ/ 39]، لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح [الحديد/ 10] إلى غير ذلك من الآيات. وقوله: قل لو أنتم تملكون خزائن رحمة ربي إذا لأمسكتم خشية الإنفاق [الإسراء/ 100] أي: خشية الإقتار، يقال: أنفق فلان: إذا نفق ماله فافتقر، فالإنفاق هاهنا كالإملاق في قوله: ولا تقتلوا أولادكم خشية إملاق [الإسراء/ 31] والنفقة اسم لما ينفق، قال: وما أنفقتم من نفقة [البقرة/ 270]، ولا ينفقون نفقة [التوبة/ 121]، والنفق: الطريق النافذ، والسرب في الأرض النافذ فيه. قال: فإن استطعت أن تبتغي نفقا في الأرض [الأنعام/ 35] ومنه: نافقاء اليربوع، وقد نافق اليربوع، ونفق، ومنه: النفاق، وهو الدخول في الشرع من باب والخروج عنه من باب، وعلى ذلك نبه بقوله: إن المنافقين هم الفاسقون [التوبة/ 67] أي: الخارجون من الشرع، وجعل الله المنافقين شرا من الكافرين. فقال: إن المنافقين في الدرك الأسفل من النار [النساء/ 145] ونيفق السراويل معروف .
Exdore translation — not part of the source
نفق الشيء: Bir şey geçip gitti ve tükendi; ينفق. Bu ya satış yoluyla olur: نفق البيع نفاقا "mal sürüm buldu, revaçlandı" gibi; نفاق الأيم "kocasız kadının (dul ya da bekâr) rağbet görmesi" de bundandır. نفق القوم: Pazarları sürüm bulduğunda (kesat olmadığında) söylenir. Ya ölüm yoluyla olur: نفقت الدابة نفوقا "binek hayvanı telef oldu" gibi. Ya da yok olup bitme yoluyla olur: نفقت الدراهم تنفق "dirhemler tükendi" ve أنفقتها "onları harcadım" gibi. İnfak (harcama) kimi zaman malda, kimi zaman maldan başkasında olur; kimi zaman vacip, kimi zaman gönüllü (tatavvu) olur. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Allah yolunda infak edin" [2:195]; "Size rızık olarak verdiklerimizden infak edin" [2:254]. Ve şöyle buyurmuştur: "Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe iyiliğe (birr) eremezsiniz. Her ne infak ederseniz, şüphesiz Allah onu bilir" [3:92]; "Her ne infak ederseniz, O onun yerine başkasını verir" [34:39]; "İçinizden fetihten önce infak eden(ler bir değildir)" [57:10] ve bunların dışındaki daha başka ayetler. Onun "De ki: Rabbimin rahmet hazinelerine siz sahip olsaydınız, harcama korkusuyla (infak korkusuyla) tutardınız" [17:100] sözüne gelince: Yani darlığa düşme korkusuyla. Denir ki: أنفق فلان "falancanın malı tükendi de fakir düştü". Buradaki infak, onun "Yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin" [17:31] sözündeki imlâk (yoksulluk) gibidir. en-Nefeka: İnfak edilen şeyin adıdır. Şöyle buyurdu: "Nafaka olarak her ne infak ederseniz" [2:270]; "Ne bir nafaka infak ederler" [9:121]. en-Nefek: Geçit veren yol; yerin içinde açılmış, içinden geçilip çıkılabilen tüneldir (yeraltı geçidi). Şöyle buyurdu: "Eğer yerin içinde bir tünel (nefek) arayıp bulmaya gücün yeterse" [6:35]. نافقاء اليربوع (yerbû'un — jerboa, arap tavşanı — yuvasının gizli çıkışı) da bundandır; نافق اليربوع ve نفق da (bu kökten) denir. en-Nifak da bundandır: O, şeriata bir kapıdan girip başka bir kapıdan çıkmaktır. Buna şu sözüyle dikkat çekilmiştir: "Şüphesiz münafıklar, fasıkların ta kendileridir" [9:67], yani şeriattan çıkanlardır. Allah, münafıkları kâfirlerden daha kötü kılmış ve şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz münafıklar ateşin en aşağı tabakasındadır" [4:145]. نيفق السراويل (şalvarın ağı) ise bilinen bir şeydir.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)